महाराष्ट्र–छत्तीसगड सीमेवरील नव्या रस्त्याने बदलली जीवनगाथा
गडचिरोलीतील लाहेरी ते नारायणपूर आता थेट जोडले
भामरागड | प्रतिनिधी कवीश्वर मोतकुरवार
एकेकाळी नक्षलवाद्यांचा बालेकिल्ला म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या अबूजमाडच्या प्रवेशद्वाराशी निगडित असलेल्या लाहेरी परिसरात आज विकासाची नवी पहाट उगवताना दिसत आहे. गडचिरोली जिल्हा आणि नारायणपूर जिल्हा यांना जोडणारा मार्ग आता प्रत्यक्षात आकार घेत असून, महाराष्ट्रातील नागरिकांना थेट छत्तीसगडमध्ये जाण्याची सोय निर्माण झाली आहे.
अबूजमाडच्या दाराशी विकासाचा मार्ग
अबूजमाडच्या प्रवेशद्वार म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या भामरागड तालुक्यातील बिनागुंडा आणि त्यानंतर छत्तीसगड राज्यातील शेवटचे गाव नेलंगूर येथे Central Reserve Police Force (CRPF) चा कॅम्प स्थापन झाल्यानंतर दोन्ही राज्यांच्या सीमाभागात सुरक्षिततेचे वातावरण निर्माण झाले. पूर्वी भीती आणि असुरक्षिततेमुळे हा परिसर सर्वसामान्यांसाठी जवळजवळ बंदच होता.
‘रोटी-बेटी’चे नाते, पण मार्ग नव्हता…
महाराष्ट्र आणि छत्तीसगड सीमावर्ती गावांमध्ये आदिवासी समाजाचे वर्षानुवर्षांचे ‘रोटी-बेटी’ संबंध होते. नातेसंबंध, सण-समारंभ, बाजारपेठ आणि सांस्कृतिक देवाणघेवाण यासाठी नागरिकांना एकमेकांच्या गावात जावे लागत असे. मात्र, दळणवळणाच्या अभावामुळे लोकांना अनेक किलोमीटर पायदळ प्रवास करावा लागत होता.
घनदाट जंगल, उंच-सखल डोंगर आणि नक्षलवाद्यांच्या हालचाली यामुळे हा प्रवास धोकादायक ठरत असे.
माती–मरूम रस्त्यांमुळे सोयीस्कर प्रवास
आता सीमाभागात माती–मरूमचे रस्ते जवळपास पूर्णत्वास येत असून, वाहनांची ये-जा सुरू झाली आहे. परिणामी:
सकाळी छत्तीसगडमधील बाजारात जाऊन खरेदी
दुपारपर्यंत पुन्हा आपल्या गावी परत
शेतमाल, वनउत्पादने यांची सहज विक्री
शैक्षणिक व आरोग्य सेवांसाठी जलद संपर्क
अशा अनेक सोयी नागरिकांना उपलब्ध झाल्या आहेत.
आर्थिक व सामाजिक बदलांची चाहूल
या मार्गामुळे स्थानिक अर्थव्यवस्थेला चालना मिळत आहे. शेतकरी, वनउत्पादन गोळा करणारे, लघुउद्योजक यांना आता थेट बाजारपेठ उपलब्ध झाली आहे. सामाजिकदृष्ट्याही दोन्ही राज्यांतील गावांमध्ये परस्पर संवाद वाढला आहे.
भीतीतून विश्वासाकडे…
ज्या भागात एकेकाळी बंदुकीच्या आवाजाने दहशत पसरत होती, त्याच भागात आज वाहनांचे आवाज आणि बाजारपेठेची गजबज ऐकू येत आहे. सीमावर्ती गावांमध्ये सुरक्षिततेबरोबरच विकासाची पावले वेगाने पडत असल्याचे चित्र स्पष्ट होत आहे.
निष्कर्ष:
गडचिरोलीच्या लाहेरीपासून नारायणपूरपर्यंतचा हा नव्या रस्त्याचा प्रवास केवळ भौगोलिक अंतर कमी करणारा नाही, तर सामाजिक, आर्थिक आणि सांस्कृतिक दरीही भरून काढणारा ठरत आहे. अबूजमाडच्या दाराशी उभा राहिलेला हा विकासाचा मार्ग सीमाभागातील नागरिकांसाठी नव्या आशेचा किरण ठरत आहे.
